woensdag 30 december 2015

Op pad in Dalarna met Zwedens beroemdste schilder Carl Larsson

Huis en tuin van de Larssons zijn een plaatje!
Dat Carl Larsson zo ongeveer Zwedens beroemdste schilder is, wisten we al. Maar niet dat er jaarlijks zo'n 50.000 mensen zijn woonhuis in het mooie dorpje Sundborn komen bekijken. Wat de meeste bezoekers niet weten is dat Larsson ook een huis had in de verderop gelegen stad Falun. De 12 km die de twee plaatsen scheidt overbrugde hij (met zijn gezin) regelmatig te voet. Vooral zijn vrouw Karin was een fervent wandelaar. Vanaf de buitenrand van Falun en Sundborn loopt nu de gemarkeerde Carl Larsson Leden. Wij plakken er nog een stukje aan en beginnen in hartje Falun. Op pad met Carl Larsson!

Carl Larsson - Correspondentie, 1912
Bekend
Vrijwel iedereen kent het werk van Larsson, al dan niet bewust. Ongetwijfeld ben je wel op een of meerdere plekken op een afbeelding van zijn werk gestoten, al dan niet in een boek of als prent aan de muur. Veel van zijn werk leende zich prima als illustratiemateriaal voor educatieve uitgaven en kinderboeken en zijn ook in Nederland gebruikt.
Larsson was één van de eerste schilders die - eind 19de eeuw, begin 20ste eeuw - er in slaagde om te leven van zijn kunst. Zijn werk was en is geliefd, in Zweden, maar ook ver daar buiten. Het zijn veelal lieflijke, huiselijke taferelen, in zachte kleuren, met een hoog realistisch gehalte.

17de eeuwse kerk in 20ste eeuwse stijl
Falun
We beginnen onze wandeling in Falun, de stad van waaruit Larsson zijn zakelijke beslommeringen afhandelde. Het is een gezellig stadje en op deze zonnige dag lonken de terrasjes. We kiezen een strategische plaats, met uitzicht op de robuuste Kristinekerk die het centrale plein in de stad domineert. De kerk dateert van 1642, maar werd van 1903 tot 1906 ingrijpend gerestaureerd en gemoderniseerd. Hadden ze misschien niet moeten doen, maar het is evengoed een fraai godshuis dat prachtig afsteekt tegen de blauwe hemel.

Handtekening als markering

Carl Larsson Leden
We slingeren door de stad naar de buitenrand en bereiken zo het recreatie- en natuurgebied Lugnet. Vanaf hier is de route naar het fameuze huis in Sundsborn gemarkeerd, en wel met de handtekening van de meester zelf. Dat vergemakkelijkt de vindbaarheid van de route, die vanaf hier door de bossen slingert. Dat deden de Larssonnetjes zelf ook regelmatig, zo vertelt het verhaal. Vooral Larssons vrouw Karin huppelde kennelijk veel door de natuur, waar ze niet alleen rust vond, maar ook inspiratie opdeed voor haar ontwerpen voor textiel, meubels en schilderijen.


Afwisselende natuur
Naarmate we Sundborn naderen, wordt het landschap opener. De beboste heuvels maken plaatsen voor open velden, afgewisseld met kleine bosschages en meertjes. Het riviertje Sundsbornsån slingert door de weides en vult onderweg mening meertje of vennetje. Het gebied dat grenst aan de tuin van de Carl Larsson Gård (het huis van de Larssons) is inmiddels een beschermd natuurgebied, waar heel wat bloemen en vogels gedijen.
Wij gedijen ook prima tijdens deze 12 km lange wandeling en genieten van het weidse uitzicht en het zonnetje dat zich vandaag van zijn beste kant laat zien. Af en toe nemen we een pauze en buigen ons over een plantje of paddenstoel, want die zijn er inmiddels - begin augustus - ook alweer. De eerste voortekenen van het naderende najaar? Je zou het niet zeggen, met 24 graden op de thermometer.
Langs landweggetjes en smalle paden slingeren we door het open land en krijgen zicht op ons einddoel voor vandaag: huize Larsson, prachtig gelegen aan het water!
De oorspronkelijke entree van huize Larsson
Museum
In de zomer is het huis van Larsson, dat vrijwel nog in oorspronkelijke staat verkeert, een geliefde bestemming voor veel toeristen, Zweden en buitenlanders. Het is voor het eerst dat we een soort van 'drukte' bespeuren. We sluiten aan in de rij en melden ons voor een rondleiding. Dat is beslist een aanrader, want eenmaal binnen kun je je onderdompelen in de sfeer van de schilderijen. Je herkent de kleuren en motieven van de meubels, vaak door Karin ontworpen. De ramen, de lichtinval, alles is terug te vinden in de vele schilderijen en aquarellen die Larsson heeft nagelaten.

Zweedse sferen
Aansluitend plunderen we de souvenier-winkel, waar we een mooie catalogus scoren, plus ansichtkaarten en twee theemokken met Larsson-motief. Geheel geïnspireerd door de über-Zweedse sfeer gaan we op zoek naar de stopplaats van de bus die ons terug zal brengen naar Falun. Die blijkt frequent te rijden. Er is nog net tijd voor een blikje cola van de plaatselijke kruidenier en dan gaat de bus alweer. Roezig van het zonnetje en alle buitenlucht, tevreden met de aankopen en een nieuwe wandeling voor onze gids op zak!

Dit is wandeling 21 uit Wandelen in Dalarna, een gids met 21 dagtochten. Kijk op www.wandelenindalarna.nl voor meer informatie. Daar vind je ook de routebeschrijving van een andere wandeling uit deze gids.


zaterdag 7 november 2015

Herfstwandeling in het Zuid-Franse departement de Lot

Quercynoise architectuur in al zijn pracht
Eind oktober en prachtig weer; voor deze mooie herfstdag kiezen we een wandeling in een bosrijke streek. Het overgangs-gebied De Bourian, in het noordwesten van het departement, is een mooi en afwisselend wandel-gebied. De kalkplateaus met steeneiken van de Quercy maken steeds meer plaats voor de kastanje-bossen van de Perigord Noir. Zo’n 25 km ten noordoosten van Cahors starten we deze tocht in Les Junies, een klein en ingeslapen dorpje dat schittert door eenvoud en charme.  

Al spoedig laten we Les Junies achter ons en lopen we in de natuur. Mij overspoelt een heerlijk loom herfstgevoel; ik hoor slechts het knisperen van de droge bladeren onder mijn schoenen. Af en toe verstoord door een vogel op doorreis, die fluit alsof de lente in aantocht is. Ik haal diep adem en snuif die typische herfstgeuren op terwijl het lage najaarszonnetje mijn rug verwarmt. De lucht is helder en de goudgele en bloedrode kleuren van de bladeren tekenen scherp af tegen het intense blauw van de hemel. We lopen over een breed pad omzoomd door bramenstruiken die op een enkele verdroogde vrucht na leeg zijn. Nu ligt de bodem bezaaid met walnoten die door de wind van de afgelopen dagen uit de boom zijn gevallen. Regelmatig onderbreek ik mijn wandelritme om de noten te rapen en veilig op te bergen in mijn rugzak. Ondertussen hoop ik dat ik genoeg noten ga vinden om mijn favoriete notentaart vanavond te kunnen bakken. 

Les Junies bij herfstlicht
Boerderij of landhuis
Voordat we de bewoonde wereld verlaten, wandelen we eerst nog door het mooi gerestaureerde gehucht Canourgues. Hier kunnen we de Quercynoise architectuur in al zijn glorie bewonderen. In De Bourian zijn de huizen geler dan elders in de Lot, omdat ze zijn gebouwd met het okergele zandsteenhoudende kalksteen. De uit twee verdiepingen bestaande boerderijen zijn vaak verfraaid met torens of duiventillen aan de zijkanten. Aan de voorkant bereik je de voordeur via een overdekt terras. We passeren de centraal gelegen kerk met daar tegenover de schitterend gerestaureerde gemeenschappelijke oven. Hier bakten de bewoners vroeger slechts eens in de twee weken hun brood. Ik krijg ineens zin mijn versgebakken stokbroodje op te eten. Toch nog maar even wachten; we moeten nog een heel eind. 

Meenemen of laten liggen?
Voor het oprapen
Na Canourgues volgt een klim en dringen we steeds dieper de kastanjebossen in. De kronkelige, stenige paden zijn bezaaid met pas gevallen noten. Ik vertraag mijn pas en kom heel even in de verleiding ze te rapen; Ik heb al visioenen van gepofte kastanjes en glaasjes wijn voor een haardvuur. Toch maar niet want ik hoor R., die al ver vooruit loopt, roepen: “Kom je nog?”. We klimmen gestaag en hoe hoger we komen hoe opener het landschap. Hier worden op de glooiende heuvels van de Bourian de bossen afgewisseld met wijngaarden. De druiven zijn inmiddels geplukt maar aan de ranken zitten nog schitterend gekleurde bladeren. 

Hing hier mijn wijntje?
Paddenstoelen zoeken
Na het dorpje Niaudon volgt een mooi pad naar het plateau dat door een dicht bos slingerend omhoog voert. Het is makkelijk lopen en ik laat de stilte op me inwerken en snuif zo nu en dan de geur van rottend blad op. Ik zie R., die berg-op altijd voorop loopt, regelmatig links en rechts even van het pad gaan. Ah, die is op zoek naar paddenstoelen. Echter zonder succes; de smakelijke exemplaren, zoals het eekhoorntjesbrood of de cantharel, zijn reeds door onze voorgangers geplukt. 

Dolmen La Bertrandoune
Hunnebedden
Na de klim nemen we een smal en stenig paadje dat tussen muurtjes slingert die hier en daar zijn ingestort of door erosie zijn verbrokkeld. We zijn op het plateau; de begroeiing bestaat uit buxus en steeneiken. Ik bewonder de grillige vormen van stammen en takken die door en langs de muurtjes zijn gegroeid. Overal waar ik om me heen kijk zie ik steen. Immense hunnebedden (dolmen)  liggen verscholen tussen de steeneiken. 

Stapelen maar!
Cazelles
Maar ook de voor de Lot zo karakteristieke cazelles (stenen schuilhutjes) zijn hier talrijk. Om zo veel mogelijk grond te kunnen cultiveren, bouwden de boeren deze schuurtjes van de stenen die zij van het land raapten. Je moet wel goed kijken want door het grijs van het steen gaan deze met groen overwoekerde bouwsels in kleur en vorm helemaal op in de omgeving. Ik ontdek er een aantal. Een stukje verder passeren we een heel mooi bewaard gebleven exemplaar. Eéntje die ín een muurtje is gebouwd. Dan heten ze gariottes en daar zijn er in de Bourian veel van

Nieuwe vrienden maken
Het is zaterdag; in de verte horen we het blaffen van de jachthonden en af en toe valt er een schot. Het is jachtseizoen en weekend; menig boer en plattelandsbewoner trekt er dan met hond en geweer op uit om de uitdijende populatie zwijnen en reeën in toom te houden. Een noodzaak dus; één die met veel passie wordt uitgevoerd….. 
En ja hoor: van ver horen we het rinkelen van een bel steeds dichterbij komen. Het is de ‘cloche’ van een uitgeputte en verdwaalde jachthond. Hij moet ons al een tijdje hebben gespot en besloten met ons mee te lopen. De arme hond, die veel te dik is, heeft zijn tong ver uit zijn bek hangen en wijkt niet meer van onze zijde. Hij maakt met ons de afdaling over een schitterend smal en slingerend pad naar het gehucht La Masse. We hopen dat hij daar de weg kent of besluit met iemand anders vriendjes te worden. Midden in het dorp staan bankjes waar we even gaan zitten. Tussen de noten in mijn rugzak zoek ik mijn veldfles, terwijl de hond mij smachtend aankijkt. Nog voordat wij zelf onze dorst hebben gelest, heeft de hond zich al te goed gedaan aan ons meegesjouwde water. Naast ons stopt een auto en een in het groen geklede man stapt uit. Tot onze grote vreugde kent hij de eigenaar van onze tijdelijk metgezel. De hond springt gewillig in zijn auto en hoewel opgelucht vind ik het stilletjes ook een beetje jammer. Maar we kunnen nu wel ongestoord het mooie romaanse kerkje in. 

Vol vertrouwen ligt de sleutel klaar
Levensgrote muurschilderingen
De kerk in
Op de eenvoudige deur van de kerk hangt een briefje aan een punaise: de sleutel van de kerk ligt onder de ‘cloche’ op het terras van het huis er naast. De schitterend bewaard gebleven muurschildringen beelden het lijden van Jezus uit. Nadat we de sleutel weer keurig hebben terug gelegd, vervolgen we ons pad. Ik voel de spieren in mijn kuiten protesteren; nog even doorbijten. Het wordt kiezen op elkaar, want het laatste stuk gaat frequent op en neer over modderige paden. Moe kom ik aan in Les Junies en leg ik mijn zware rug zak vol met noten in de auto. Die taart ga ik vanavond dus niet bakken. Dat wordt een wijntje voor het haardvuur en die gepofte kastanjes denk ik er dan maar bij. 

woensdag 16 september 2015

Verrassende ontmoetingen op Samos

Wild, of toch niet?
Wilde zwijnen zijn er niet op Samos. Maar daar staan ze dan toch echt, recht voor ons, bijna net zo geschrokken als wij zelf bij deze onverwachte ontmoeting. Op de een of andere manier zijn we ongemerkt in een omheind terreintje terecht gekomen, bij deze toch niet zo heel wilde zwijntjes, die waarschijnlijk gewoon van een boer zijn. Dat is de charme van wandelen op Samos. Al lopend kom je op de meest verrassende plaatsen. Impressie van een warme middag in en rond de Imvresos vallei.

Orthodox
We zijn aan het einde van deze ochtend gestart met een bezoekje aan het Megali Panagia klooster, net even buiten Koumaradei. Dit mag dan een minder toeristisch stuk van Samos zijn, de touringcars weten toch hun weg naar het mooie klooster uit 1586 te vinden. Het is een van de grootste kloosters op het eiland en niet zo lang geleden gerestaureerd, waardoor het van buiten oogt alsof het vorige week is open gegaan.
'Houd jij m'n klooster even vast?'
Maar wie naar binnen stapt, stapt terug in de tijd. Een devote rust heerst op het binnenplein en bijna aarzelend betreden we de kapel die het kloppend religieuze hart van het complex vormt. Wierook, mystieke duisternis bij schemerig kaarslicht en verschillende iconen geven het geheel een Grieks-orthodoxe sfeer die indruk maakt. Knipperend tegen het felle zonlicht stappen we weer naar buiten en gaan op pad voor onze bijna 13 km lange rondwandeling.

Onze Herman wil niet op de foto
Trage loper
We dalen de helling waarop het klooster staat af via een smal, kronkelig en overgroeid pad, blij met de lange broek die we aanhebben. Al snel stuiten we op een wel heel trage wandelaar, midden op het toch al smalle wandelpad. En hoewel de Testudo Hermanni ofwel Griekse landschildpad hier niet heel zeldzaam is, blijft het toch bijzonder als ze je pad kruisen. Enigszins geschrokken lijkt onze schildpad – die we ter plekke Herman dopen – zich terug te trekken in zijn (of haar?) schild zodra we het fototoestel te voorschijn halen. 

Powerfruit by Hera
Hera en de appel
In de klassieke verhalen word Samos genoemd als de plaats waar Zeus en Hera in het geheim een echtelijk verbond aangingen. De aanbidding van de oppergodin was op het eiland dan ook zeer sterk en groots. Zo werd in de oudheid op Samos een aan Hera gewijde tempel gebouwd, het Heraion. Hera was niet alleen de godin van het huwelijk en de vruchtbaarheid, als echtgenote van Zeus was zij oppermachtig, met bemoeienissen en invloeden op vele terreinen, van de handel tot de liefde.Een van de attributen waarmee ze vaak mee werd afgebeeld, is de granaatappel, als symbool voor vruchtbaarheid. Niet alleen als moeder van vijf kinderen was Hera hiervan de verpersoonlijking, zij was als oppergodin ook symbool van de vruchtbaarheid en voorspoed in bredere zin. Diezelfde granaatappels duiken nog verrassend vaak op als toeristisch souvenir, van keramiek tot borduurwerk, als ware het een zeer late nasleep van de Hera-verering en symbool van haar vruchtbare eiland.

Natuurlijke verfrissing
Naar de waterval
Het laatste stuk van onze route ziet er op de kaart niet uit als het gemakkelijkste. Volgens de kaart zou er vanaf onze zandweg een smal pad naar rechts gaan en afdalen tot aan de bodem van het dal, waar we de rivier moeten oversteken. Het oogt hier niet als een ANWB-wandelroute, met bordjes en markering, dus het is even zoeken geblazen voor we het juiste smalle, snel dalende pad te pakken hebben. We komen uit bij de rivier waar ons nog een onaangekondigde verrassing wacht. Hier blijkt zich een heuse waterval te bevinden, die met het nodige geklater zo’n drie meter naar beneden valt. Een prachtige plek, waar varens zich prima lijken thuis te voelen en waar naast en achter de waterval zich druipsteenformaties hebben gevormd. Prima plek voor een extra pauze.

Terug
Verfrist en verrast steken we de rivier over en dan begint de grote klim het dal uit. Ook aan de overkant is het even zoeken, maar via smalle paden bereiken we dan al snel een steenslagweg die naar boven lust en zo het dal uitklimt. Een krap uurtje doorzetten en dan bereiken we de asfaltweg waarover we vanochtend naar het klooster zijn gereden. Die (dalende!) weg volgen we een kilometer en we zijn terug bij ons startpunt. Moe, voldaan en met een nieuwe route voor onze wandelgids op zak!

Dit is wandeling 12 uit de gids Wandelen op Samos, een gids met 15 dagwandelingen op het Griekse eiland Samos. Kijk op www.wandelenopsamos.nl voor meer informatie. Daar vindt u ook de routebeschrijving van een andere wandeling uit deze gids.

Een foto-filmpje van Samos vindt u hier.

Dit artikel verscheen eerder dit jaar in een uitgebreidere versie in Griekenland Magazine.